Alles waan. Louis Ferron en het Derde Rijk

Amsterdam, Uitgeverij De Bezige Bij, 2015.
ISBN 978 90 234 9316 7

KONST_Waan

In 2015 is het tien jaar geleden dat Louis Ferron overleed. De Tweede Wereldoorlog is uit zijn imposante oeuvre niet weg te denken en zijn vijf Duitslandromans behoren tot het belangrijkste wat er in de Nederlandse literatuur over de geweldsdictatuur van Adolf Hitler is geschreven. Als de onechtelijke zoon van een Nederlandse moeder en een Wehrmachtsoldaat vond de auteur uit Haarlem in zijn afkomst de eigenlijke drijfveer voor zijn literaire werk. Vanuit een diepe verbondenheid met zijn vaderland neemt hij zijn lezers mee naar de onderwereld van de Duitse geschiedenis en onderzoekt hij wat er tijdens de jaren dertig en veertig allemaal is misgegaan. Jan Konst is op zijn beurt gegrepen door de beelden, de motieven en de denkwereld van Ferron. Hij legt voor het eerst diens historische bronnen bloot en betrekt die in een nieuwe, omvattende duiding van de Duitslandromans. Het levert een fascinerend portret op, en opent de boeken van Louis Ferron voor nieuwe én oude lezers. Zeventig jaar na de Tweede Wereldoorlog en tien jaar na de dood van Louis Ferron is het tijd ze opnieuw voor het voetlicht te brengen.

 

 

Band Alles Waan

Saskia Goldschmidt: „Het boek is een inspirerende ingang tot het werk van Ferron.“ (20. Mai 2015)

 

De keisnijder van Fichtenwald

 

„Ferrons boeken zijn altijd als postmodernistisch beschouwd; als een instabiele taalwereld waarin je geen betekenis kan achterhalen. Maar wanneer je veel tijd investeert, kun je de bronnen terugvinden waarop Ferron zich heeft gebaseerd. Dan lukt het opeens om achter die onbetrouwbare ik-perspectieven te kijken en kan je precies zien op welke manier de werkelijkheid vertekend wordt.“ – Interview met Kim Visbeen in BABEL / Juni 2015.

 

 

 

Mijn belangstelling voor het werk van Ferron heeft veel te maken met de centrale rol die Duitsland en het Duitse verleden erin spelen. Vanaf de dag dat ik als Nederlander naar Berlijn verhuisde en een stad leerde kennen waar kort daarvoor de Muur nog had gestaan, ben ik gegrepen door wat er in mijn tweede vaderland allemaal voorgevallen is. Doordat ik er woonde en werkte, begon ik te voelen hoe gebeurtenissen uit het verleden die ons leven nog altijd beïnvloeden, tastbaar werden. Mijn interesse voor het land dat niet alleen Dichter en Denker voortbracht, maar ook misdadige politici wier namen nog vaak genoeg zullen vallen, groeide toen ik vader werd van twee half-Duitse dochters. Ze zijn geboren in 2002 en 2004 en maakten dat ik mij niet meer alleen met Nederland, maar ook steeds meer met hun geboorteland verbonden voelde. Mijn dochters weten wie Ferron was en nemen zijn naam regelmatig in de mond. Ik moet dan altijd denken aan uitspraken van de schrijver, die het zo graag gezien zou hebben dat Duitsland, het land waarmee hij zich identificeerde, zijn werk en hemzelf had leren kennen. Zonder Duitsland en zonder mijn dochters had ik waarschijnlijk een andere Ferron ontdekt en waren zijn romans nooit dat geworden wat ze nu voor mij zijn. / ALLES WAAN – S. 13.

KONST_Waan

 

ALLES WAAN ist erhältlich als PAPERBACK (€ 19,90) und als E-BOOK (€ 14,99)

 

LESEPROBEN: Voorwoord & Louis Ferron en de werkelijkheid van het Derde Rijk

 

 

 

PRESSESTIMMEN

ferron-telegraaf.jpg

De vijf historische romans van Louis Ferron over het Derde Rijk zijn onverwacht actueel. Over deze onechtelijke zoon van een Wehrmachtsoldaat schreef literatuurwetenschapper Jan Konst (52) een verrassend persoonlijk boek. / Rob Savelberg, De Telegraaf, 19 Mai 2015.

Er is Ferron meer verweten. Bijvoorbeeld dat hij wel eens een loopje nam met de historische werkelijkheid. Over dat aspect komt hoogleraar Jan Konst met nieuwe bevindingen, die bijdragen aan de toegankelijkheid van onder meer het recent heruitgegeven De keisnijder van Fichtenwald. / Jaap Timmers, Haarlems Dagblad, 20. Mai 2015.

ferron-haarlems-dagblad.jpg

 

De schat aan historische, literaire en culturele verwijzingen die Konst in Alles waan samenbrengt en beschrijft, vergemakkelijkt ongetwijfeld de lezing van de Duitslandromans van Ferron. Het is dan ook een aanrader voor alle liefhebbers van Ferrons oeuvre, leek of academicus. Het boek is erg toegankelijk en leesbaar: Konst vermijdt onnodig jargon en wisselt theoretische passages en opsommingen van bronnen af met anekdotes – over zijn leven als hoogleraar en als vader van twee dochters die in Duitsland opgroeien. / Karen van Hove, deReactor.org / 27. Oktober 2015.

Alles waan is een poging om in kaart te brengen hoe de historische referenties in Ferrons romans functioneren. De modern letterkundige in mij is dan wat jaloers, en zit klaar om Konst op ‘fouten’ te betrappen, van het soort dat ik zou maken als ik over Konsts vroegere onderwerp, vroegmoderne cultuur, zou gaan schrijven. Konst trekt zich inderdaad weinig aan van hoe het ‘hoort’: de nadruk op de biografie en op de intenties van de schrijver bijvoorbeeld, zijn hoogst ongebruikelijk. Hij kent die conventies wel, maar hij legt ze terzijde, omdat hij ze niet kan gebruiken bij zijn analyse. / Yra van Dijk, Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, Vol. 132 (2016-1).

 

                   Gekkenschemer      Stierenoffer      Keinsnijder

 

Het boek Alles waan van de Berlijnse hoogleraar Nederlandse letterkunde Jan konst gaat volgens de ondertitel over Louis Ferron (1942-2005) en het Derde Rijk, maar je kunt het ook lezen als een betoog tegen het postmodernisme en voor de persoonlijkheid. / Marc van Oostendorp, Neder-L, 20. Mai 2015.

 

Alles waan - pagina 1    Alles waan - pagina 2

 

Alles waan is een hybride boek: een essay waarin de auteur de resultaten van wetenschappelijkonderzoek vervlecht met zijn eigen levensloop, als Nederlands hoogleraar in Berlijn en als vader van in Duitsland geboren en getogen dochters. / Sven Vitse, Internationale Neerlandistiek, Vol 54 (2016-2).

 

Omslag - Alles Waan 2

 

 

STIMMEN VON LESERINNEN UND LESERN

Het is een veelomvattende analyse van Jan Konst, een integer boek. Ik vond het spannend om te zien hoe zich deze werkelijkheid tegenover de waanwerkelijkheid ontvouwt, en dat voor een schrijver die ik tot nu toe alleen van naam kende. / Anonym auf Hebban, 20. Mai 2015.

De literatuurwetenschapper Jan Konst neemt de Teutoonse trilogie samen met ‚De gallische ziekte‘ en ‚Plicht!‘ tot uitgangspunt voor een romantechnische studie, waarin hij de werkelijkheid van het Derde Rijk verbindt met de vertelkunst van Ferron. Dit doet Konst door de vertelperspectieven van de romanpersonages te analyseren, Ferron te becommentariëren als postmodernist en door de gebeurtenissen en figuren in Ferrons romans terug te brengen naar de historische bronnen. Het resultaat is dat een herkenbaar historisch verleden tevoorschijn komt, waardoor ‚de Duitse romans‘ van Ferron voortaan minder snel als postmodernistisch gelezen zullen worden. / Hans Renders auf Bol.com

 

Omslag - Alles Waan - 1