Iedereen is op weg naar de Brandenburger Tor

Nederlandse en Vlaamse schrijvers over Berlijn.
Met een voorwoord van A.F.Th. van der Heijden.

Amsterdam: J.M. Meulenhoff, 2009.
ISBN 978 90 290 8455 0

 

Berlijn is een fascinerende stad. Dat vinden ook veel schrijvers uit Nederland en Vlaanderen. Nadat Berlijn in 1871 de hoofdstad van het Duitse keizerrijk was geworden, zijn ze in groten getale op weg gegaan naar de stad aan de Spree. In deze bloemlezing heeft Jan Konst een selectie gemaakt uit hun rapportages, essays, romans en gedichten, waardoor een gevarieerd beeld ontstaat van de geschiedenis van de Duitse metropool.

 

 

PRESSESTIMMEN

Jan Konst maakte een bloemlezing van literaire uitspraken over Berlijn. Kostelijk om te lezen. Dat komt misschien wel vooral door de slimme manier waarop het boek is gestructureerd. Het eerste citaat stamt uit 1871 en het laatste uit 2004. Chronologie dus, niet van de teksten maar van Berlijn. De stad wordt in zijn historische ontwikkeling beschreven, vanaf de geboorte, als hoofdstad op het moment dat Duitsland als natie ontstond. Dat geeft het boek een interessante gelaagdheid. Door uitleg van Konst, kort en krachtig, wordt de lezer van periode tot periode geleid. Leerzaam voor eenieder die over Berlijn het essentiële aan de weet wil komen. / Aart van Zoest, Vrij Nederland, 6. Juni 2009 (Gesamttext hier)

BrTor - Van DeysselBrTor - Roland Holst

Berlijn is een stad met wisselende stemmingen – althans als je op Nederlanders en Vlamingen afgaat. In Iedereen is op weg naar de Brandenburger Tor van Jan Konst kijken Nederlandse en Vlaamse schrijvers naar een stad die haast per decennium onherkenbaar lijkt te veranderen. Berlijn is opvallend aanwezig in de Nederlandse literatuurgeschiedenis, blijkt uit deze bundel. Niet alleen dat, de Hollandse observaties slaan als een boemerang terug op de auteurs en geven zo een goed beeld van de veranderingen in onze eigen cultuur. Wat waren onze thema’s? Hoe keken onze schrijvers? / Leonard de Paepe, NRC handelsblad, 17. juli 2009 (Gesamttext hier)

Het is spannend om te zien hoe verschillende auteurs die uiteenlopende, tegenstrijdige elementen oppikken. Zo heeft de socialistische dichteres Henriëtte Roland Holst vooral oog voor de donkere zijde. Voor ‘de oorlogsinvaliden met hun bedelnap, het opzij gesmeten wrakhout van de grote oorlog’. […] De schrijver J. van Oudshoorn schetst hoe luxe en armoede elkaar ontmoeten. ‘Aan de rechterzijde van de Gedächtniskirche stuiten de zo tegengestelde werelden van de welgestelden (automobielen en bontjassen) en die van de bedelaars, oorlogsinvaliden en straatverkopers op elkaar.’ Annet Bleich, De Volkskrant, 21. August 2009 (Gesamttext hier)

Veel is hetzelfde gebleven in de toch zo veranderlijke stad waar zich nogal wat heeft afgespeeld. Bijna iedere schrijver klaagt over de bureaucratie van de diensten, die momenteel niet minder is. Er zijn onder de Nederlandstalige auteurs die Jan Konst bundelde zowel verslagen van langere verblijven als korte bezoeken. ‘Veel mensen reizen zonder er veel meer aan te hebben dan wat onrust en wat vermoeidheid,’ schreef Lodewijk van Dijssel te Berlijn. / Erik Lindner, De Groene Amsterdammer, 3. Mai 2012 (Gesamttext hier)

Jan Konst, hoogleraar neerlandistiek aan de Vrije Universiteit van Berlijn, verzamelt al vijftien jaar literaire teksten over Berlijn van Nederlandstalige schrijvers. Zijn verzameling bestrijkt precies die van drama en rampspoed overladen periode. Het wilhelminische militarisme van vóór de Eerste Wereldoorlog, de republikeinse chaos van het interbellum, de verschrikkingen van het Derde Rijk, de grauwe dictatuur van de DDR en de bevrijdende val van de Muur: Konsts verzameling is er een boeiende kroniek van. Voor zijn boek selecteerde Konst 43 teksten uit zijn verzameling. Dat levert niet alleen een onderhoudend verhaal op over Berlijn, maar ook over de verschillende ideeën waarmee de schrijvers naar de metropool reisden. / Antoine Verbij, Trouw, 8 augustus 2009.

BrTor - OttenBrTor - Mulisch

De bijna 140 jaar tussen de eerste en de laatste tekst geven niet alleen een ongemeen gedetailleerd beeld van de geschiedenis van Berlijn en de perceptie ervan door Nederlandse en Vlaamse schrijvers. De bloemlezing vormt tevens een staalkaart van de ontwikkeling van het Nederlands, de literaire stijl en een genre als de literaire reportage, des te indringender omdat het onderwerp min of meer vergelijkbaar blijft. Iedereen is op weg naar de Brandenburger Tor is een van de leerrijkste bloemlezingen die ik ken. / Erik de Smedt, De Leeswolf – MappaLibri, 2009 (Gesamttext hier)

Ook Frans Kellendonk komt voorbij in het boek Iedereen is op weg naar de Brandenburger Tor van de vrolijke wetenschapper Jan Konst aan de Freie Universität. Een mooie gids met citaten van Nederlandse en Vlaamse schrijvers over Berlijn. / Erik Lindner, De Revisor, 2013 (Gesamttext hier)

 

<- zurück

Buchcover Iedereen is op weg naar de Brandenburger Tor